Mostrando entradas con la etiqueta Urbasa. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Urbasa. Mostrar todas las entradas

20 abr 2021

ARTZUNBIDE AITZULO



Hacía ya tiempo que Ramón, vecino de Olazti y activo trabajador por la recuperación de la memoria histórica, nos hizo llegar el testimonio de un pastor que vivió en la zona de Lizarraga. Según este testimonio, el pastor, aseguraba haber visto como lanzaron a esta sima los cuerpos de dos personas fusiladas durante la guerra civil.

Con esta información, antes de nada hacemos un pequeño trabajo de campo. En una primera visita exterior a la zona, vemos que la sima tiene un cerramiento con una plataforma que está construida sobre vigas de hormigón que tapa la gran oquedad que antes daba acceso a la cavidad y en el centro hay una estructura piramidal de piedra a la que por la parte de arriba se puede acceder a través de una puerta de hierro cerrada por un candado. Un cerramiento faraónico que nos sorprende. No parece que escatimaran en gastos. Buscamos también algo de información. Según el catálogo espeleológico de Navarra esta cavidad había sido explorada en 1954 por la Institución Principe de Viana pero de esta primera exploración no encontramos ninguna información. A través de las ortofotos históricas publicadas en IDENA, deducimos que esta construcción la hicieron entre el 1991 y el 1996. La próxima reseña a la que tenemos acceso es la del GE Satorrak del año 1999, que ya describe la sima tal y como la encontramos.





Tras pedir los permisos y una vez nos ha facilitado las llaves del candado el departamento de obras públicas del Gobierno de Navarra, el 29 de diciembre del 2020, realizamos un primer descenso.

Reequipamos el pozo de 61 metros que nos deja en la base. Encendemos nuestros frontales a máxima potencia y lo que vemos es impactante. Estamos sobre una enorme montaña compuesta por toneladas de piedra caliza vertida intencionadamente y mezclada con residuos de todo tipo: metales, vidrios, bidones, lavadoras, pilas, huesos de animales... Todo mezclado, hacen un gran cono de piedra y basura desde la base del pozo de entrada en cota -61m hasta la parte mas profunda de la cavidad a más de 30 metros de distancia y cota -81m. Una gran sala repleta de piedra y basura. Es realmente desolador lo que vemos. Por una parte, por el desastre medioambiental que supone y por otra, por la intencionalidad de ocultamiento que parece tener semejante vertido. Da la sensación de que hayan intentado rellenar de piedra la cavidad, vertiendo decenas de camiones de grandes rocas y toneladas de grava.







Nos ponemos al lío con lo que tenemos. Haría falta una excavadora para darle vuelta a ésto, pero solo podemos ayudarnos de unos azadones que traemos y nuestras manos. Nos ponemos a rebuscar en este enorme vertedero con la esperanza de encontrar algún hueso humano que confirme el testimonio.

Entre tanto residuo y piedra, encontramos desde matrículas de bicicletas de los años 60, matrículas de algún coche antiguo con las inscripciones de Ergoyena, una placa de guarda de caminos de Lizarraga, alguna bala de fusil, un montón de huesos de animales que aparecen prácticamente a cada piedra que movemos... y de pronto, en la parte baja de la cavidad, alguien encuentra enterrada una pistola antigua muy deteriorada.




Esto nos queda grande. Tras una buena paliza de mover piedras y rocas, sorprendidos con lo encontrado y la sensación de no haber visto ni una mínima parte de lo que puede haber aquí, decidimos salir de la sima sin llevarnos nada más que las fotos que hemos hecho.

Elaboramos un informe de lo realizado y lo ponemos en conocimiento inicialmente con la Sociedad de Ciencias Aranzadi y Principe de Viana. Éstos nos comentan que al haber un arma de por medio, tenemos que informar a Policía Foral. Así hacemos, les informamos del hallazgo y les remitimos el informe.

A partir de aquí, es Aranzadi quien tras leer el informe, muestra interés desde el primer momento y coordina a las partes para una segunda visita. Es el sábado 10 de abril cuando nos volvemos a encontrar en la sima. Ahora ya con refuerzos.

En esta segunda visita participan: siete personas de Aranzadi, de las cuales dos bajarán para liderar la exhumanción. Una representante del Instituto Navarro de Medicina Legal y Ciencias Forenses que se haría cargo de los restos humanos, si los hubiera. Ocho espeleólogos del GE. Otxola para los trabajos en cavidad. Seis agentes de la Policía Foral que se harán cargo del arma y dos Alumnas del Grado de Criminología colaboran en la visita.

En total doce personas bajamos a la cavidad el sábado por las dos vías de progresión independientes que habíamos montado el día anterior con la supervisión de policía foral. Las caras de asombro y las expresiones de todas las personas que pisan por primera vez la base coinciden: ¡Buah!,¡Buff!... Lo que encontramos aquí abajo es sobrecogedor.


 
 
Sin perder mucho tiempo nos ponemos manos a la obra. Los dos técnicos de Aranzadi nos explican el plan de trabajo. Haremos seis catas en varias zonas e iremos guardando en bolsas los huesos que vayamos encontrando. Al mismo tiempo, policía foral se encarga de la pistola y municiones encontradas, y otros dos miembros de Otxola hacen una nueva topografía de la cavidad, marcando la situación donde se han hecho las catas y se ha hallado la pistola.

Con los trabajos ya terminados, vamos saliendo con los restos que hemos ido metiendo en bolsas para que fuera, los inspeccionen mas detenidamente. Los diferentes equipos de trabajo en el exterior revisan hueso a hueso y van descartando que éstos sean humanos. Sacamos varias bolsas pero determinan que todos pertenecen a animales domésticos sin interés. La policía foral saca la pistola, la munición, y un casquillo de bala detonado que ha aparecido en la búsqueda de hoy.








Después de una jornada de 8 horas entorno a Artzunbide Aitzulo volvemos para casa con una sensación agridulce. Impotentes de ver que aunque hemos hecho lo que estaba en nuestras manos, no hemos podido localizar a esas dos personas que según dice el testigo tiraron a esta sima. Nos quedamos con la duda de saber acaso a cuantas más pudieron haber tirado aquí. Cuantas más pudieran estar sepultadas bajo tanta tonelada de piedra.

¡Ojalá algún día sepamos la verdad y podamos dar luz a quienes trataron de ocultar para siempre! 
 

 




Planta de la topografía.
 
 
 
 
Perfil de la topografía.

15 may 2020

Azpimundurako ateak

AZPIMUNDUA:
espirituak eta izaki beldurgarriak
bizi diren lur-azpiko mundu mitologikoa.


Otxolako kideak Marizulete leizean

Kobazuloen ahoek betidanik kitzikatu dute gizakiaren jakin-mina, lur-azpiak sinbolizatzen duen ezezagunerako ate moduan, erran genezake. Lur-azpiak sortzen eta gordetzen dituen misterioek mota guztietako istorio fantastikoak asmatzera eraman gaituzte aspalditik, eta hango eta hemengo mitologietan kobazuloek eta leizeek duten protagonismoa horren adibidea dugu. Zeus, errate baterako, Kretako Dikteon kobazuloan sortu omen zen Greziako mitologiaren arabera eta, bertan aurkitutako ofrendek baieztatzen duten bezala, antzinatik da jainko handia gurtzeko kultu tokia.

9 abr 2019

2019ko ikastaroa (I)



Otxolak urtero antolatzen duen espeleologia bertikaleko hastapen ikastaroaren lehenbiziko
bi saioak iragan dira apirilaren lehen asteburuan. Larunbatean, gogoz eta jakin-gosez, eta
apur bat lotsatuta beharbada, izena emana zuten lagunak Otxolako egoitzara agertu ziren
goizean goiz. Espeleologiari buruzko azalpen orokor zenbait eman zitzaizkien bideo batzuen
laguntzaz aurkezpen moduan eta, ekipamenduak aurkeztu eta banatu ondoren, Bihatz
eskalada gunera abiatu ginen lehen maniobrak praktikatzeko. Frakzionamenduak gainditu
gorakoan nahiz beherakoan, penduluak igaro… Ikasleek, aparatuekin ohitzeaz gain, beren
buruak eta indarrak neurtzeko aukera izan zuten oinarrizko maniobrak aspertu arte
praktikatuta. Nekatuta baina sentsazio onekin, hurrengo egunera arte agurtu genion elkarri.

2 mar 2016

ARIKOGAIN

    Visitamos en esta ocasión la cueva de Arikogain situada muy cerca del kilómetro 28 de la carretera NA-718 Estella-Olazti, dentro del parque de Urbasa-Andía. Descubierta y explorada en el año 2009 por el GEE/LET durante la campaña de prospección y revisión de cavidades del Catálogo Espeleológico de Navarra.


7 feb 2016

EULATE, CUEVA DE


    Esta pequeña cueva se encuentra al sur de la sierra de Urbasa, en la zona de la Améscoa Alta, concretamente en un escarpe rocoso situado en el Puerto de Gonea San Pablo al norte de la población de Eulate. Desde la localidad, se remonta la pista hormigonada que sube el puerto hacia la sierra y antes de llegar al alto buscaremos en los farallones rocosos una de las dos entradas que posee la cueva.


18 ene 2016

BASAZELAIA

    Vamos a realizar una visita a esta sima que sin duda será una de las menos descendidas de la sierra de Urbasa. Entramos por la carretera-pista de Otsoportillo, la cual se nos hace interminable cada vez que transitamos por ella, casi doce kilómetros tienen la culpa. Aprovecharemos la bonanza del clima de este invierno para almorzar en las mesas exteriores del refugio de Bardoitza, ya que nos viene de camino.


4 sept 2015

VALLA, DE LA


    Desde la carretera de Estella-Olazagutía tomamos en el Balcón de Pilatos la pista que va dándole toda la vuelta al circo, una vez sobrepasado nos adentraremos en la primera bifurcación que encontremos por la izquierda. Esta pista coge dirección hacia Bardoitza y no deberemos abandonarla hasta llegar a nuestro objetivo. En pocos minutos desde el majestuoso circo sobrepasaremos la denominada “valla del rey”, un muro de piedras a modo de frontera que delimita dentro del Parque de Urbasa los límites municipales de las Améscoas.


26 jun 2015

URKOBA II


    Esta cavidad la localizamos en el año 2005 y la teníamos pendiente de visitar desde aquel día, así que aprovechando que queríamos sacar unas fotos en la cueva de al lado nos pusimos el equipo y bajamos.
IMAGEN DE ARCHIVO ------ MARZO DEL 2008

24 jun 2015

URKOBA


    Vamos a visitar una de las cavidades más conocidas del Parque de Urbasa aunque no debe su renombre a la magnitud de su tamaño, formaciones, lagos… sino a la divulgación que han hecho todo tipo de excursionistas, libros, mapas e internet consiguiendo degradarla paulatinamente.


6 jun 2015

IRIGORRI LEIZEA

    Disponemos de la autorización necesaria para poder circular por las pistas del parque de Urbasa-Andía y menos mal ya que esta sima se encuentra a varios kilómetros de distancia del eje principal que atraviesa este enclave. La cavidad está situada en la parte sureste de la sierra, concretamente en el término de Irigorri muy próxima a la tapia de Limitaciones.

19 nov 2014

ZALBIDE


    ESTA SIMA SE LOCALIZA DE CASUALIDAD POR DOS MIEMBROS DEL G.E. OTXOLA E.T. EN EL AÑO 2008 DANDO UN PASEO POR LOS ALTOS DE OSAGARATE EN DIRECCIÓN HACIA LAS VENTAS DE LIZARRAGA. SE ABRE EN MATERIAL DE CALCARENITA EN UNA ZONA ALTA DE UN RASO. LA PRIMERA VEZ QUE LA PERCIBIMOS APENAS SE PODÍA APRECIAR UN AGUJERO DE 10x10 CENTÍMETROS Y DESPUÉS DE ARROJAR ALGUNA PIEDRA LE ESTIMAMOS UNA PROFUNDIDAD DE UNOS OCHO METROS.

SIMA ZALBIDE AÑO 2014

FICHA ZALBIDE


1 sept 2014

HIEDRAS, DE LAS


    ACCEDEMOS POR LA PISTA CON EL CORRESPONDIENTE PERMISO PARA CIRCULAR POR EL PARQUE DE URBASA-ANDÍA Y NOS ACERCAMOS HASTA EL CONJUNTO DE BORDAS DE ARRATONDO. EN CONCRETO APARCAMOS LOS VEHÍCULOS DEBAJO DE DOS ÁRBOLES QUE NOS PROPORCIONARAN BUENA SOMBRA JUNTO A LA BORDA DE TOMÁS AGUIRRE, ES LA TÍPICA TXABOLA ELABORADA A BASE DE PIEDRA DEL ENTORNO.


DOLMEN DE LA CAÑADA

   

FICHA HIEDRAS, DE LAS


20 abr 2014

AIBOL

URBASA XI AIBOL


    NOS SITUAMOS EN EL KILÓMETRO 31,550 DE LA CARRETERA NA-718 ESTELLA-OLAZTI DENTRO DE LOS LÍMITES DEL PARQUE. LA CAVIDAD SE SITÚA A 200 METROS AL ESTE DE LA CASA DE CAMINEROS UTILIZADA EN LA ACTUALIDAD COMO PUNTO DE INFORMACIÓN DEL PARQUE DE URBASA-ANDÍA. SE PUEDE RECONOCER LA SIMA POR EL PEQUEÑO MURO DE PROTECCIÓN DE FORMA CIRCULAR QUE LA RODEA.

FICHA AIBOL



11 sept 2013

CUEVA DE BASANZITURRI



ESTA PEQUEÑA CUEVA SE ENCUENTRA EN LA SIERRA DE URBASA MUY CERCA DE LA FUENTE DEL MISMO NOMBRE. EN LA ACTUALIDAD ESTÁ EN EL INTERIOR DE UN ACOTADO PARA UNA POSTERIOR EXTRACCIÓN DE LOS ÁRBOLES PARA USO MADERERO. RESULTA DIFÍCIL LOCALIZARLA SIN UNA COORDENADA DEBIDO A LA DENSA VEGETACIÓN QUE ESTÁ ADQUIRIENDO LA ZONA.



31 jul 2013

CUEVA DE LOS CRISTINOS

EL PRIMER INFORME SOBRE ESTA CUEVA PARA EL C.E.N. TIENE FECHA DEL 22-06-1.969 AUNQUE SE CONOCÍA CON MUCHA ANTERIORIDAD. LA GENTE DE LA ZONA LA VISITABA CON BASTANTE FRECUENCIA E INCLUSO LOS NIÑOS HACÍAN DE ELLA EN OCASIONES UN LUGAR PARA SUS AVENTURAS. SE ENCUENTRA EN EL TÉRMINO DE OSTALAZA AL NORTE DEL PUEBLO DE LARRAONA Y PERTENECIENDO AL MONTE COMÚN DE LAS AMÉSCOAS. EL NOMBRE SEGÚN SE DICE SE REMONTA A LAS GUERRAS CARLISTAS DONDE PARECE QUE FUERON ARROJADOS LOS MONÁRQUICOS CRISTIANOS DESPUÉS DE SER FUSILADOS POR LOS SOLDADOS CARLISTAS.



CUEVA DE AKUANDI

EXISTE UNA VISITA REGISTRADA EN EL C.E.N. QUE DATA DEL AÑO 1.965 PERO EL 11-09-1.972 SE REALIZA LA PRIMERA INVESTIGACIÓN Y TOPOGRAFÍA COMPLETA DE LA CUEVA. LA REALIZARON LOS MIEMBROS DE LA I.P.V.; AGUSTÍN CHASCO, JESÚS CHUECA Y JESÚS FERNÁNDEZ.

ESTA CUEVA ESTA SITUADA DENTRO DEL PARQUE DE URBASA; EN CONCRETO AL NORTE DEL PUEBLO DE ARANARACHE EN EL MONTE DE LAS LIMITACIONES DE AMÉSCOAS. SU BOCA, SITUADA EN EL BORDE DE UNA PEQUEÑA DOLINA SE COMPONE DE ROCAS DE TIPO CALCARENITAS Y TIENE UNAS DIMENSIONES DE 1 x 0,50 METROS.